Bước đột phá của chương trình giáo dục cộng đồng ở vịnh hạ long

Hai lần vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, là sự kiện quan trọng, đem lại niềm tự hào và vinh dự lớn cho tỉnh Quảng Ninh nói riêng và cả nước nói chung. Điều này cũng chính là xác định trách nhiệm lớn lao của nhân dân địa phương, trong việc bảo vệ giá trị của Di sản cho muôn đời sau, đồng thời khai thác, phát huy những lợi thế của nó trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Bên cạnh quyền lợi của địa phương, việc làm đó còn đáp ứng đòi hỏi của Công ước quốc tế về bảo vệ Di sản thế giới.
Những năm qua, bằng nỗ lực của chính mình và sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế, Quảng Ninh đã tập trung thực hiện một số chương trình: Trước hết, tỉnh xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, điều chỉnh những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý và khai thác vịnh Hạ Long; Xây dựng Quy hoạch quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị vịnh Hạ Long đến năm 2020 và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Bằng những hoạt động thực tế, Ban quản lý vịnh Hạ Long đã đi đầu trong việc đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền về giá trị của vịnh Hạ Long và sự cần thiết phải bảo vệ.
Trong quý I năm 2001, Ban quản lý vịnh Hạ Long và sở Giáo dục – Đào tạo tỉnh Quảng Ninh đã ký thỏa thuận đưa chương trình giáo dục cộng đồng về bảo vệ Di sản vịnh Hạ Long vào các trường phổ thông trong toàn tỉnh. Một hội thảo về vấn đề này đã được tổ chức, nhằm xây dựng một chương trình phối hợp cụ thể, dựa trên cơ sở khoa học, thông qua ý kiến của các nhà chuyên môn về giáo dục và quản lý, bảo vệ Di sản… Tháng 3/2001, hai bên đã phối hợp biên soạn hoàn chỉnh bộ tài liệu tham khảo về vịnh Hạ Long dành cho giáo viên các trường phổ thông trong toàn tỉnh. Tài liệu này sẽ đưa vào giáo trình môn Sử, Địa lý địa phương ở các cấp học phổ thông.
Nội dung cơ bản của bộ tài liệu làm cơ sở cho việc soạn giáo trình giảng dạy gồm: Khái quát về vịnh Hạ Long, giới thiệu vị trí địa lý, hệ thống đảo và hang động của vịnh, cùng với huyền thoại và những lời đánh giá, ca ngợi của các danh nhân về vẻ đẹp kỳ vĩ của vịnh Hạ Long; Phần thứ hai với tiêu đề vịnh Hạ Long – Di sản thiên nhiên thế giới, giới thiệu những giá trị nổi bật về thẩm mỹ, về địa mạo, địa chất, về lịch sử – văn hóa và đa dạng sinh học của vịnh Hạ Long. Phần này còn cung cấp những tài liệu giúp cho các em học sinh hiểu biết về sự ra đời, nội dung cơ bản và tổ chức thực hiện Công ước quốc tế về bảo vệ di sản thế giới và quá trình công nhận vịnh Hạ Long là Di sản thế giới; Phần thứ ba giới thiệu tiềm năng phát triển kinh tế của vịnh Hạ Long; tiềm năng du lịch, thủy sản, cảng biển và giao thông thủy; Một nội dung quan trọng khác của bộ tài liệu này nói về trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị vịnh Hạ Long, trong đó nêu những yêu cầu, những quy định và vai trò của thanh thiếu niên trong việc bảo vệ vịnh Hạ Long; Ngoài ra, tài liệu còn cung cấp những thông tin về cơ quan quản lý, các cơ quan phối hợp và việc tổ chức tham quan vịnh Hạ Long.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, Trưởng ban quản lý vịnh Hạ Long khẳng định: “Cùng với kiến thức có trong các bài giảng về vịnh Hạ Long ở trên lớp, hàng năm học sinh phổ thông trong tỉnh sẽ có những buổi ngoại khóa tại vịnh Hạ Long, nhằm bổ sung kiến thức, thông tin thực tế để sau 12 năm học phổ thông, các em sẽ có đủ kiến thức để làm chủ tương lai của Di sản, phù hợp với phương châm của quốc tế hiện nay là Di sản trong tay cộng đồng”.
Hiện nay, chương trình giáo dục bảo tồn Di sản vịnh Hạ Long trong trường phổ thông đang được triển khai thử nghiệm tại 6 trường ở thành phố Hạ Long (2 trường tiểu học, 2 trường phổ thông cơ sở và 2 trường phổ thông trung học). Đây là bước đột phá quan trọng của tỉnh Quảng Ninh nói chung và Ban quản lý vịnh Hạ Long nói riêng trong việc nâng cao nhận thức của cả cộng đồng về bảo vệ và phát huy giá trị của Di sản thế giới. Bởi xét về mặt chiến lược lâu dài, thế hệ trẻ chính là lực lượng kế cận chủ chốt, quyết định sự thành công đối với việc bảo tồn Di sản thiên nhiên vô giá này. Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, họ rất cần được tuyên truyền, giáo dục đầy đủ về Hạ Long trên mọi khía cạnh, để thêm yêu, thêm tự hào về truyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc và Di sản thiên nhiên vô giá của quê hương.
Bùi Hỏa Tiễn – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 16(181)2001