Quyết định đầu tiên – Phần 2

Những con người rất đỗi bình thường này, họ nói năng bặm trợn nhưng lại rất chân thật, có sao nói vậy, nghĩ gì nói nấy, trong bụng họ chẳng hề có thủ đoạn, họ chỉ biết làm việc, vậy mà họ bị đày đọa, trù dập, cũng chỉ bởi quyền lực của người lãnh đạo bị đe dọa hoặc giữa những người lãnh đạo giành giật nhau địa vị, quyền lợi mà khi đó họ bị lôi kéo và biến thành những con chốt, những cái loa trên bàn cờ do người ta bày đặt ra và rồi họ lại hành hạ, chỉ bởi vì họ ở phe bên này, phe bên kia; cuối cùng khi xảy ra một cuộc dàn xếp quyền lực thì những con tướng trong bàn cờ chỉ chuyển dịch vị trí, có khi lại bị “hất” lên, còn những con tốt, con xe thậm chí cả con sĩ phải lãnh đầy đủ sự trừng phạt của kẻ thắng trận.
Thành về đến phòng làm việc, anh ngả người xuống chiếc ghế salon người ta đóng để ngồi khi tiếp khách và cả để nằm ngủ. Chiếc salon mới khéo làm sao, chỉ cần một tay kéo ra là có thể trở thành chiếc giường nệm êm ái. Thành biết chiếc salon này là nơi dừng chân của biết bao cô gái bị cưỡng bức vì miếng cơm manh áo phải nhục nhã hiến thân và cả những cô gái tự nguyện để có được một việc làm tốt trong khách sạn. Ở đây ai cũng biết một câu chuyện truyền miệng, đó là vào một buổi trưa, trời mưa như xối, ngoài đường đã sũng nước, các ống thoát chảy ào ào theo một hệ thống của khách sạn sôi ùng ục thì có điện thoại gọi xuống phòng tiếp tân: “Alô, cho gọi cô Hòa đến gặp tôi”. Chỉ năm phút sau, một cô gái trẻ rụt rè bước đến cửa phòng Giám đốc, cô sợ hãi vì cô sợ bị mất việc làm, suy cho cùng ai không sợ mất việc. Cần việc làm để nuôi sống mình và gia đình cô mới đến đây, bây giờ bị gọi đang trưa thế này, chắc là việc rất quan trọng. Đã ba lần cô giơ tay lên cái nút bấm đặc biệt ở cửa phòng Giám đốc mà hầu như tất cả các phòng khách sạn khách không có, một mệnh lệnh đỏ được phổ biến “bất kỳ ai muốn vào phòng đều phải bấm chuông và Giám đốc cho phép mới mở cửa”. Cô Hòa cũng được phổ biến mệnh lệnh này, lần thứ tư cô đưa tay lên và cô đã nhấn chuông. Ông Giám đốc mừng rỡ nhưng lập tức bộ mặt đạo mạo của ông trở lại rất kịp thời, ông mời cô gái ngồi vào chiếc giường – salon, còn ông ngồi ở chiếc salon đối diện. Cô gái sợ hãi thấy ông rót nước mời cô uống và bắt đầu với nét mặt thân mật, cô đã đỡ lo và dần dà nỗi sợ hãi đã biến đi đâu mất, cô trở nên hoạt bát hơn:
– Thưa chú, chú gọi cháu đến có việc.
Ông gật đầu:
– Ừ, cũng có việc…
– Cháu biết ơn chú đã nhận cháu vào làm việc, cháu sẽ cố gắng….
Cô chưa nói hết câu, ông Giám đốc đột ngột rời ghế đến sát bên cô, lấy tay che miệng cô và ngồi luôn bên cạnh cô:
– Ở khách sạn này, em phải tập xưng hô “anh” và “em” cho…quen.
Ông vừa nói, vừa choàng tay ra phía sau lưng cô gái và tay còn lại rất nhanh chóng kéo chiếc ghế và nó biến thành một chiếc giường nệm, cô gái ngồi lọt thỏm phía bên trong chiếc giường.
Lê Thành Chơn – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 31(83)1999

Quyết định đầu tiên – Phần 1

Bà ta nói rồi nhìn quanh, chẳng có chỗ nào để mời Thành ngồi, công nhân đang ăn, người đứng, người ngồi ở cầu thang. Ở phía trong nhà bếp một cái bếp lò nấu củi đang cháy rừng rực, hơi nóng tỏa ra ngột ngạt, cạnh bếp là một tấm gỗ ván đóng sát vách chỉ một sơ suất nhỏ là cháy, phía ngoài là một vùng trống hồi trước có lẽ để làm sân phơi, bây giờ đủ thứ thải ra của khách sạn từ bàn, ghế lỏng chỏng đến lavabo, bàn cầu, ống nước, dây điện, ở đây là một bãi tha ma đủ các loại, cái đập mạnh nhất vào mắt Thành là công nhân, họ ăn mặc nhếch nhác, tay mỗi người bưng một đĩa cơm vài cọng rau, một con cá nhỏ xíu với nước tương. Họ ăn vì nhu cầu khỏi đói, cần có sức để làm việc. Thành lặng người, nhớ đến bữa ăn mình vừa ăn, trên chân răng miếng thịt bò anh vừa sỉa răng vẫn còn vương vị ngọt, anh nuốt vội ngay vào miệng sợ những người đang ăn ở đây nhìn thấy, anh cảm thấy mình thật sự có lỗi, anh vừa nhận ra mình ăn cắp, ăn vụng. Thành bối rối chân tay như thừa ra chẳng biết đứng ngồi ở đâu, cả đôi tay hằng ngày vốn thành thạo các động tác thể dục thể thao nay bỗng thừa ra thảm hại, công nhân không có chỗ ngồi ăn, bữa ăn quá ít ỏi cho dinh dưỡng cần thiết của người lao động bằng tay chân, anh vừa đến khách sạn đã được ăn một bữa thật ngon, chẳng tốn đồng nào, có người phục vụ đến mức anh phát ngượng, anh thở dài, chẳng lẽ anh lại hư hỏng đến mức chỉ biết có ăn ngon ở miệng mình trong khi công nhân họ ăn như vậy, họ chẳng có lấy được một chỗ ngồi khiêm tốn, một cái bàn bằng gỗ mộc, hoặc bàn nhựa, một chiếc ghế đẩu bằng nhựa. Trời nắng nóng như thiêu đốt cùng với hơi nóng tỏa ra từ bếp lửa đang cháy rừng rực làm cho bà phục vụ bữa ăn tập thể mồ hôi đầm đìa. Thành không chịu nổi, anh vội vàng rời khu vực ăn của công nhân anh còn nghe vọng theo: “Chắc gì ông ấy ăn ở đây”. “Bao đời Giám đốc rồi, ai cũng cơm bưng nước rót”. “Ổng đi kiểm tra cho có lệ, nhưng còn khá hơn, trước đây chẳng ai ngó ngàng…”. “Ai không thích ăn ngon, có chỗ ngồi mát mẻ”. “Các bà coi, rồi cũng là con đường mòn…”
Con đường mòn, từ thuở nào chẳng ai biết, con người đã tạo ra con đường bằng đôi chân, đi riết rồi đến cỏ cũng không mọc lên nổi (Lỗ Tấn). Khốn thay, nó chỉ là một vệt mảnh mai nhưng lại có sức mạnh phi thường đến mức chẳng ai dám đi chệch ra khỏi. Con đường mòn như một định mệnh, người trước bước vào đâu thì người sau cũng bước vào đó, thảo nào con đường mòn trở thành một từ ngữ trong từ điển mạnh đến mức nó bất chấp mọi đạo lý, trở thành mốt thời thượng của tất cả những người đã làm con dân cho đến những người đầy tớ của dân.
Thành đi như chạy, anh vấp mấy lần, xuýt nữa ngã lộn nhào xuống cầu thang bộ, nơi mà trên chục người đang đứng, ngồi ăn. Anh biết rất rõ muốn làm nên bất kỳ điều gì thì những người này, những kẻ không có danh, những kẻ bị coi thường tới mức bị đày đọa này lại trở thành những con người làm nên sự nghiệp cho biết bao người, cho họ thăng tiến đến đỉnh cao của quyền lực.
Lê Thành Chơn – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 31(83)1999

Cách dự tiệc ăn Âu

Hỏi: Em mới được tuyển vào làm việc ở một cơ quan đối ngoại, nơi thường tiếp xúc tiệc tùng với người phương Tây. Nhờ Báo Tuần Du lịch mách bảo cách dự tiệc ăn u như thế nào là văn minh lịch sự phù hợp phong cách châu Âu ? (Hiền Mai – Hà Nội)
Trả lời: Ăn u có tập quán riêng biệt khác hẳn với lối ăn Á. Người phương Tây khi ăn không dùng bát đũa mà dùng thìa dài để múc món nước như xúp, dùng dao ăn và dĩa nhọn để cắt xiên món khô. Thức ăn đựng vào đĩa to, đĩa sâu lòng đựng món xúp, đĩa nông đựng cá thịt gọi là bộ đồ cu-ve (Cover) được bày sẵn trên bàn cho từng người trước bữa ăn. Bữa ăn u như tiệc thường chia làm 5 giai đoạn, người ta thường ví là “vở kịch 5 màn”. Màn đầu là khai vị gồm thịt nguội, bơ, trứng salat (bữa trưa) và món xúp (bữa tối). Màn hai là những món nhập bữa gồm tôm, cua, cá (hải sản) rồi đến món thịt gia súc, gia cầm. Màn ba là những món quay, nướng, bỏ lò. Màn bốn là các món đệm chế biến bằng bột mì lẫn thịt. Màn năm là tráng miệng gồm bánh ngọt, hoa quả chín, cà phê hoặc nước trà.
Khác với lối ăn Việt Nam, các món u không bày tất cả ra một lần, mà ăn xong món nọ mới được đưa đón kia, hết màn nọ mới đến màn kia. Một điều khác nữa là vừa ăn vừa uống. Rượu trong bữa ăn chủ yếu là rượu vang trắng, đỏ và hồng. Vang trắng uống lúc ăn đồ tanh, vang đỏ uống lúc ăn thịt, vang hồng uống lúc tráng miệng và cuối cùng là rượu mạnh giúp tiêu hóa mau. Bữa ăn có thể không uống rượu mà uống bia hoặc nước khoáng, nước ngọt (cho phụ nữ, trẻ em). Đầu bữa uống rượu khai vị trừ lúc ăn xúp không uống bất cứ rượu gì.
Các món ăn đều được ghi trong thực đơn đặt sẵn trên bàn, người ăn có thể biết trước mình sẽ được ăn bao nhiêu món, món nào trước món nào sau để tự định liều lượng tiêu thụ.
Cuối cùng là việc sử dụng dụng cụ ăn cũng cần đúng cách: tay phải cầm thìa khi ăn xúp và chỉ dùng để múc xúp không dùng thìa xúc các món khô. Ăn xúp xong xong bỏ thìa đĩa ăn tiếp món khô. Lúc này phải dùng cả hai tay: tay phải cầm dao, tay trái cầm dĩa để cắt những miếng thịt rán to bản hoặc khúc cá lớn rồi lấy dĩa đưa lên miệng. Nếu không thuận tay trái thì chuyển dĩa sang tay phải và đặt dao xuống đĩa. Ăn hết miếng, tay phải lại cầm dao lên, tay trái cầm dĩa chặn miếng thịt hoặc cá xuống mặt dĩa cho dễ cắt. Ăn miếng nào cắt miếng ấy không bao giờ cắt vụn tất cả một lần. Còn khăn ăn, ngay lúc ngồi vào bàn đã phải giở ra đặt lên đùi bên phải hoặc lên mép bàn buông thõng xuống hai đùi. Khi cần lau nhấc lên, lau xong lại đễ chỗ cũ không vò nhàu hoặc vo viên một nắm, không để bên cạnh đĩa ăn.
Trong lúc ăn có thể dùng tăm nếu thức ăn giắt vào kẽ răng nhưng phải lấy tay trái che miệng và làm nhanh gọn. Còn điều kiêng kị là không nên nói nhiều nói to trong lúc ăn. Tập quán ăn uống phương Tây là im lặng trong lúc ăn kể cả không được chạm dao dĩa gây tiếng động trên mặt đĩa.
Không phải ốm!
Người ta hỏi một cậu bé:
-Này, mẹ cháu dạo này ốm đau thế nào mà suốt ngày nằm bẹp trên giường chẳng thấy ra khỏi nhà ?
-Không phải ốm đâu ạ. Mẹ cháu làm thế, là để bố cháu khỏi mang giường đi bán lấy tiền uống rượu đấy ạ !
Mua đồng hồ
Khách mua hàng hỏi người bán đồng hồ:
-Chiếc đồng hồ này nếu rơi xuống biển có bị chết máy không ?
-Không, nó sẽ chạy suốt ở dưới đáy biển.
-Sao ông dám khẳng định thế ?
-Đương nhiên, nếu không tin ông thử ném xuống và nhảy xuống biển xem.
Thanh Hương – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 31(83)1999

Tôi thích sưu tập các giải thưởng lớn

Sau khi đoạt được huy chương vàng tại hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 1999, nghệ sĩ tuồng Minh Gái đã được bè bạn gọi đùa là người sưu tập các giải thưởng lớn. Sinh ra tại miền quê An Khánh – Hoài Đức tỉnh Hà Tây, Minh Gái đã lớn lên cùng với những lời du, câu ca của mẹ. Những làn điệu dân ca đã làm bùng lên niềm say mê ca hát của Minh Gái. Với giọng hát trời phú của mình, Minh Gái luôn có mặt trong các buổi biểu diễn của làng, xã rồi cả huyện. Những buổi ca hát ở sân đình, những đêm biểu diễn dưới ánh trăng không cổng ấy là tiền đề cho tài năng của Minh Gái ngày càng nở rộ. Rồi duyên nghiệp với tuồng cũng đến khi năm 1979, Minh Gái được vào học tại trường Trung cấp Nghệ thuật, được tiếp thu có bài bản những nguyên lý, tiết tấu trong nghệ thuật tuồng, và sự chỉ bảo tận tình của các thầy cô Bạch Trà, Quang Tốn, Mẫn Thu, Đàm Liên, Tiến Thọ… để sau đó được nhận ra làm việc tại nhà hát tuồng Trung ương. Minh Gái đã có nhiều vai diễn để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người xem như Đào Tam Xuân trong vở Đào Tam Xuân loạn trào, Nguyệt Hoa trong vở Sơn Hậu, Thứ phi trong Chiếc bóng oan khiên… Minh Gái cho biết: mỗi khi nhận được vai diễn là chị đều nghiền ngẫm, để diễn sát, diễn chuẩn, hóa thân vào nhân vật. Và nhờ vậy, chị đã lột tả được cái nét tinh túy của nghệ thuật tuồng. Chính nhờ sự tôi luyện như vậy mà giọng tuồng Minh Gái trở nên thân thiết với công chúng và được mọi người rất là mến mộ. Minh Gái đã đoạt huy chương vàng Hội diễn sân khấu toàn quốc năm 1990, giải nhất Cuộc thi tài năng sân khấu trẻ thủ đô năm 1991, Huy chương vàng Cuộc thi tài năng sân khấu trẻ toàn quốc năm 1991. Và một năm sau lại đứng lên bục cao nhất của Hội thi tiếng hát hay tuồng chèo. Năm 1996, chị lại đoạt giải nhất tại Liên hoan sân khấu nhỏ toàn quốc cùng với giải thưởng của Tạp chí Sân khấu dành cho nghệ sĩ xuất sắc nhất. Tại Hội diễn sân khấu Tuồng, dân ca kịch toàn quốc năm 1999 tại Nha Trang. Mai Gái được nhận Huy chương vàng và cũng trong năm đó chị được tặng Huy chương vì sự nghiệp sân khấu. Không chỉ trong nước, Minh Gái còn đem chất giọng tuồng sâu đậm biểu diễn ở Nhật, Singapore, Pháp, Tây Ban Nha… ở đâu giọng tuồng Minh Gái cũng được tán thưởng nhiệt liệt. Minh Gái đã cho nhiều người nước ngoài thấy được những nét đặc sắc tinh túy trong nghệ thuật tuồng chèo Việt Nam. Sau mỗi buổi biểu diễn, Minh Gái lại trở về mái ấm gia đình với Nghệ sĩ Hoàng Long người bạn học, bạn diễn, bạn đời và hai cậu con trai đang học lớp 9 và lớp 2. Ngôi nhà đầy ấp tiếng cười này là bệ phóng cho tài năng của Minh Gái. Với tuổi 39, Minh Gái sẽ đóng góp nhiều hơn nữa cho nghệ thuật tuồng Việt Nam.
Nơi quán quê hương
Ngồi bên nhau trong quán lạ quê hương
Tôi và em như lạc vào hoang dã
Suối róc rách, đèn mờ, lạnh giá
Những gì xa thân ngỡ đã quên rồi
Ngồi bên nhau gặm nhấm đắng cay
Càng rối bời khi buồn ập đến
Em đâu hiểu hồn tôi như biển
Sóng cồn lên cát trắng hóa chân trời
Chẳng dễ gì tôi vứt bỏ vàng tôi
Để theo em đến cùng trời cuối đất
Em run sợ tước tình tôi chân thật
Vai rung lên ép nước mắt chảy dài…
Chiều xuống rồi. Lặng lẽ chia tay
Nơi quán Quê hương không hẹn ngày gặp lại.
Trọng Nguyên -Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 27(131)2000.

Làm gì để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng hướng dẫn viên du lịch ?

Thời gian qua, trên một số báo, đặc biệt là Tuần Du Lịch, đã đăng tải ý kiến của nhiều chuyên gia về thực trạng sinh viên tốt nghiệp ngành Du lịch thuộc trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Kinh tế quốc dân, Đại học Mở….khi xin việc đã không được sự đón tiếp nồng nhiệt từ các công ty, nhất là khi những bạn trẻ này đang ấp ủ hy vọng được trở thành hướng dẫn viên du lịch. Thậm chí, có ý kiến cho rằng việc lựa chọn hướng dẫn viên tương lai từ các trường đại học khác (Ngoại ngữ, Ngoại giao, Ngoại thương….) sẽ hiệu quả hơn từ các trường có chuyên ngành Du lịch.
Tại sao lại như vậy ? Phải chăng do công tác đào tạo kém hiệu quả dẫn đến chất lượng sinh viên theo học ngành này khi ra trường không đạt chất lượng tối thiểu ? Đi tìm lời giải cho mâu thuẫn này, chúng ta có thể xem xét các khía cạnh sau.
Trước hết là quan niệm về hướng dẫn viên. Hướng dẫn viên du lịch đã thực sự được coi là một nghề ở Việt Nam chưa ? Thật khó khi trả lời dứt khoát câu hỏi này. Tại một số nơi, hướng dẫn viên được xã hội (thông qua cả nhà trường và công ty) chuẩn bị và đào tạo rất kỹ. Song trường hợp này rất hiếm. Đa phần, do yếu tố chủ quan thuộc các công ty du lịch, thị trường kinh doanh chưa được mở rộng, từ đó dẫn đến hoạt động kinh doanh của các công ty mang nặng tính thời vụ, và cũng vì vậy, mỗi công ty du lịch thường chỉ có từ 3 tới 5 hướng dẫn viên chính thức, hưởng lương hàng tháng. Còn lại đều trông chờ vào cộng tác viên. Phần lớn đội ngũ cộng tác viên hướng dẫn là những người làm công tác chuyên môn ngoại ngữ, đa số rất giỏi với trình độ nghiệp vụ và kinh nghiệm lâu năm. Việc các công ty du lịch thích sử dụng công tác viên hơn hướng dẫn viên chuyên nghiệp rõ ràng đã vô tình bó hẹp khả năng chọn lựa nghề nghiệp của các bạn trẻ mới ra trường.
Ở một khía cạnh khác, tuy không phủ nhận chất lượng đào tạo hiện nay của các khoa du lịch trong trường đại học, song cũng không thể không suy nghĩ thấu đáo về nó. Vấn đề này thuộc về nguyên nhân chủ quan của mỗi người sinh viên trẻ trước ngưỡng cửa cuộc đời. Đây là điều vô cùng quan trọng. Không hẳn bạn học bất cứ ngành nào như khoa Du lịch hay khoa Ngoại ngữ đều có thể trở thành hướng dẫn viên du lịch một cách dễ dàng. Do đặc thù và tính chất chuyên môn của nghề hướng dẫn đòi hỏi rất khắt khe đã khiến cho công việc này, xét ở nhiều góc độ, còn khó hơn rất nhiều những công việc khác trong ngành. Một hướng dẫn viên đồng nghĩa là người phải có trình độ ngoại ngữ giỏi để giao tiếp thông thạo cùng khách hàng, sức khỏe tốt để có thể làm việc liên tục trong môi trường bên ngoài với cường độ cao. Cùng với đó, phải có vốn kiến thức sâu rộng về tự nhiên, xã hội, lịch sử…..mà không ai cũng biết được. Để có lưng vốn đó, chỉ có con đường chịu khó học hỏi, nghiên cứu tài liệu trong cũng như ngoài nước, cổ cũng như hiện đại. Thật buồn khi có nhiều hướng dẫn viên ở một số trung tâm du lịch mà vẫn được biết dưới cái tên “Cafe du lịch” đều có khái niệm rất mù mờ về kiến thức du lịch tối thiểu, ví dụ như không phân biệt được các đảo ở Hạ Long thuộc loại đá gì, sự khác nhau giữa đền và chùa….Những kiến thức này tuy có thể được trang bị trong trường, song nếu không chịu khó tự đào luyện, tự thu nhặt và ghi nhớ trong bất kỳ cơ hội học hỏi nào thì khó có thể trở thành vốn tri thức riêng.
Như vậy, rõ ràng để trở thành hướng dẫn viên không dễ, và trở thành hướng dẫn viên giỏi thì thực sự là vấn đề rất lớn và rất khó. Nhất là trong những năm gần đây, với nhiều nguyên nhân, lượng du khách vào Việt Nam đang có xu hướng chững lại, trong khi số lượng sinh viên tốt nghiệp từ các trường không ngừng tăng lên. Cơ hội việc làm cũng vì thế càng trở nên khó khăn hơn đối với những ai không thực sự giỏi về nhiều lĩnh vực. Và bài toán về đào tạo và tuyển dụng hướng dẫn viên vẫn là câu hỏi làm đau đầu nhiều người.
Nguyễn Đức Hùng – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 30(82)1999

Công ty chè Mộc Châu sẽ mở tour du lịch sinh thái

Công ty chè Mộc Châu thuộc vùng Tây Bắc của Tổ quốc đang ăn nên, làm ra. Nhân chuyến công tác tại Tây Bắc, ông giám đốc Công ty phát biểu với phóng viên báo Du lịch: Công ty chè Mộc Châu đang chuẩn bị các điều kiện mở tour du lịch sinh thái. Nhân kỷ niệm 41 năm ngày Bác Hồ đến thăm Công ty, Du lịch xin trân trọng giới thiệu bài viết của giám đốc Công ty Lê Xuân. Ngày 8 tháng 5 năm 1959 Bác Hồ lên thăm nông trường Mộc Châu và tặng cán bộ, chiến sĩ và công nhân viên Nông trường 16 chữ vàng:
“Luôn luôn cố gắng
Khắc phục khó khăn
Tiến lên thật hãng
Làm tròn nhiệm vụ”
Giữa đất trời lộng gió, ngút ngàn màu xanh của cây chè cao nguyên, lời Bác dạy từ 41 năm qua vẫn vang vọng trong trái tim, khối óc của 1.757 cán bộ, đảng viên, Công nhân viên và người lao động của Công ty đang ngày đêm dành tâm sức cho cây chè, tạo ra những sản phẩm mang đầy hương vị của miền Tây Bắc. Không thể quên những năm tháng gian truân của lớp đàn anh, đàn chị, của trung đoàn 280 Sư đoàn 335 rời tay súng là một nắng hai sương, nổ mìn đánh gốc, cầy sâu vun xới để tạo ra một màu xanh cây công nghiệp. Còn nhớ từ 3 héc ta chè năng suất 2 tấn cho một héc ta, năm 1995 đã là 506 héc ta. Năng suất bình quân là 4,9 tấn cho một héc ta rồi trên 12 tấn cho một héc ta cao nhất toàn quốc năm 1999, doanh thu đạt 31.154 triệu đồng. Từ một đội chế biến chè tươi vài ba chục tấn cho một năm chủ yếu là sản phẩm nội tiêu, sau hơn bốn thập kỷ đơn vị đã có trong tay 3 nhà máy gồm 5 dây chuyền sản xuất từ nửa cơ giới đến tự động hóa đồng bộ của Nhật Bản, Đài Loan công suất từ 1.500 đến 2 nghìn tấn cho một năm, với các loạt sản phẩm như chè đen, chè xanh Nhật Bản, chè xanh Đài Loan, cùng các loại chè nội tiêu cao cấp và thông dụng. Sản phẩm của Công ty hôm nay không chỉ đoạt nhiều huy chương vàng cấp Nhà nước mà còn vươn tới nhiều nước châu Á, Đông u… Từ thiên thời, địa lợi, nhân hòa, trong quá trình phát triển Công ty đã thu được những thành quả hết sức quan trọng. 15 năm lại đây, trước cơn lốc của thời kỳ xóa bỏ cơ chế quan liêu bao cấp chuyển sang hạch toán kinh doanh Xã hội Chủ Nghĩa, cây chè đã có lúc bị dồn đẩy đến bên bờ vực thẳm như năng suất tụt, sản phẩm làm ra không tiêu thụ được bởi chất lượng, bởi không có thị trường, rồi nợ, có lúc lên tới 11 tỷ đồng, gần gấp đôi tài sản Công ty. Để cứu lấy cây chè, cứu lấy Công ty, tập thể Đảng ủy và Ban giám đốc trung tâm trí tuệ, đưa nghị định của Chính phủ vào thực tế của Công ty, khoán đồng chè 50 năm cho 1.184 hộ, đầu tư phân bón xây dựng 14 km đường ống dẫn nước tới 73 bể chứa nước phục vụ thâm canh, hoàn chỉnh hệ thống đường giao thông nội bộ với tổng chiều dài là 20 km, dọc ngang ở khắp đồi chè, năm 2000 làm thí điểm cơ giới hóa khâu đốn và thu hái, từng bước thay đổi giống mới có năng suất cao, chất lượng cao… Công ty cũng đầu tư hàng chục tỷ đồng để cải tiến nâng cấp máy móc thiết bị và hợp tác sản xuất kinh doanh với hai Công ty và tập đoàn lớn của Nhật Bản và Đài Loan để đa dạng hóa hàng hóa, đồng thời giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, tổng sản phẩm hàng năm tăng dần từ 656 tấn vào năm 1995 lên tới 1.470 tấn năm 1999, doanh thu đạt 28 tỷ 381 triệu đồng năm 1999 vào năm 1995 chỉ đạt 8 tỷ 270 triệu đồng. Sản xuất phát triển, đời sống người làm chè cũng được nâng lên nhanh chóng, bình quân trên 680 nghìn đồng cho một tháng đối với một người. Nếu năm 1995 Công ty lỗ 1 tỷ 21 triệu đồng thì năm 1999 đã lãi 622 triệu đồng, nộp ngân sách nhà nước năm 1999 đạt mức 1 tỷ 812 triệu đồng. 2 năm 1998 – 1999 Công ty đã đầu tư giúp nhân dân xã Vân Hồ 460 triệu đồng bằng phân bón và giống chè, hướng dẫn nhân dân trồng mới 72 héc ta chè Shan, giúp nhân dân xã Tô mua hơn 1 trăm tấn giống chè, hướng dẫn nhân dân trong xã trồng mới 129 héc ta chè Shan, giúp nhân dân bản Chiềng Đi 150 nghìn tấn bầu chè giống mới, 650 tấn phân bón, hướng dẫn nhân dân trồng mới 8 héc ta chè chất lượng cao của Nhật Bản và Đài Loan và giúp nhân dân xã Lóng Sập 2 tấn giống ngô lai để bà con trong xã có giống ngô trồng kịp thời vụ năm 2000. Đồng thời trong những năm qua Công ty đã đầu tư xây dựng 4 phòng học cho trường phổ thông cơ sở 15 trên 10 và 2 phòng học cho trường tiểu học 14/6, xây dựng 1 cụm mẫu giáo cho trường mầm non Bình Minh và trường Thảo Nguyên và mới đây ngày 16 tháng 4 năm 2000 Công ty đã khởi công xây dựng cho trường Phổ thông cơ sở 14/6 một nhà hai tầng với 6 phòng học, tổng số vốn đầu tư cho cơ sở dạy và học của con em Cán bộ công nhân viên trong Công ty và khu vực trên 1 tỷ đồng. Mộc Châu cũng là mảnh đất lịch sử. Đối với chúng tôi những nương đồi chè xanh ngút ngàn, những bản làng dân tộc nguyên sơ… là những tiềm năng du lịch thật sự. Hiện Công ty chè Mộc Châu đang làm đường giao thông, sử sang lại, các nương chè, tu chỉnh lề lối làm ăn của đồng bào, chuẩn bị các điều kiện để mở tour du lịch sinh thái. Với việc mở tour du lịch sinh thái đến các vườn của đồng bào dân tộc và các nương chè xanh bát ngát, chắc chắn sẽ tạo cho du khách những phút giây thư giãn đầy ấn tượng. Cái thiếu của chúng tôi hiện nay là chưa có lực lượng biết nghề làm du lịch.
PV -Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 27(131)2000.

Nghề đầu bếp lên ngôi tại Mỹ

Dana Landry, một bác sĩ nội khoa cảm thấy giờ đây công việc dao kéo trở nên tẻ nhạt. Ông chợt cảm thấy thích thú với công việc của một chàng đầu bếp. Vậy là ông sang Paris, tới thẳng trường Le Cordon Bleu, một trường dạy nấu ăn nổi tiếng của Pháp và nộp đơn xin nhập học. Mơ ước của Landry là trở thành một đầu bếp giỏi.
Landry chỉ là một trong số hàng ngàn đàn ông Mỹ đã bỏ nghề nghiệp chính của mình để theo đuổi sự nghiệp mới trong những căn bếp chật hẹp.Tại Mỹ, các nhà hàng đang thi nhau mọc lên, điều này khiến đầu bếp trở thành một nghề có giá, sách dạy nấu ăn nhờ đó cũng bán chạy hơn. Theo Văn phòng Thống kê Lao động Mỹ thì trong vòng 10 năm tới sẽ có khoảng 500.000 việc làm mới cho các thợ nấu ăn.
Một đối tượng khác cũng hưởng lợi từ xu hướng trên là các trường dạy nấu ăn. Học viên muốn vào học Trường French Culinary Institute (ở New York) thì phải xếp hàng chờ khoảng….6 tháng và phải chi 30.000 USD cho một khóa học 9 tháng. French Culinary Institute có tới 75% số học viên là những người chuyển nghề. Tuy nhiên Paris vẫn là nơi được các học viên nấu ăn ưa thích bởi đây chính là quê hương của nghệ thuật ẩm thực. Tại trường Cordon Bleu, học phí một khóa sơ cấp là 25.000 USD, một khóa đào tạo bếp trưởng trong một năm là 80.000 USD. Để giải quyết tình trạng quá tải hiện nay, Cordon Bleu đã mở các chi nhánh tại Sydney, Tokyo, London….
Đầu bếp Simon Ho và tuần lễ ẩm thực Quảng Đông tại Hà Nội
Từ 16 đến 25 tháng 7 năm 1999, tại Nhà hàng Trung Quốc của khách sạn Hilton Hanoi Opera đã diễn ra Tuần lễ ẩm thực Quảng Đông – Trung Quốc, do đầu bếp nổi tiếng Simon Ho (người đang thao tác trong ảnh) đến từ khách sạn Hilton Taipei (Đài Loan) thực hiện. Thực khách được thưởng thức gần 30 món ăn mang đậm nét truyền thống của Quảng Đông được đầu bếp Simon Ho trực tiếp chế biến cùng sự trợ giúp của các đồng nghiệp từ khách sạn Hilton Hanoi Opera. Trong đó có một số món nổi tiếng như tôm hùm xào cay, bồ câu xào măng tây, gà xé phay với hạt óc chó….
Simon Ho năm nay 43 tuổi,ông tự học nghề từ năm 13 tuổi và đã trưởng thành qua nhiều quán ăn, nhà hàng tại Trung Quốc, Nhật, Hồng Kông, Singapore, Đài Loan….Ông nổi tiếng nhờ tính sáng tạo trong công việc. Cùng một số món ăn nhưng ông đã tạo được phong cách riêng bởi tài nghệ pha trộn, sự kết hợp phong phú giữa các loại nguyên liệu truyền thống, có sự cải tiến để tạo ra hương vị, màu sắc riêng biệt. Ông cho rằng kĩ xảo nấu ăn nếu đầy sức sáng tạo là chìa khóa vàng cho sự thành công của một nhà hàng.
Từ năm 1992 đến nay ông đã đạt nhiều huy chương tại các cuộc thi đầu bếp giỏi trong khu vực, đại diện cho châu Á đoạt giải đầu bếp danh dự quốc tế 1992 – 1993.
Đăk Lăk: phát hiện trống đồng cổ
Một nhóm các nhà khảo cổ của Viện khảo cổ học Việt Nam và ngành Văn hóa Thể thao tỉnh Đăk Lăk vừa phát hiện một trống đồng cổ trong một gia đình nông dân ở xã Ea Kênh, huyện Krông Bach do gia đình này đào được ở độ sâu 1mét. Chiếc trống còn khá nguyên vẹn, mặt trống có đường kính 76 cm, cao 46 cm, các hoa văn trang trí khá tinh xảo. Theo nhận định, chiếc trống này thuộc thời kỳ văn hóa Đông Sơn, có niên đại cách đây từ 200 năm, nơi đây đã từng là nơi quần tụ của nhiều dân tộc, trong đó có người Việt cổ.
Quảng Nam
6 tháng đầu năm doanh thu du lịch của Hội An tăng 37,8% so với cùng kỳ. 6 tháng đầu năm 1999, Hội An đã đón 37.750 lượt khách lưu trú, tăng 31,35% so với cùng kỳ. Trong đó có 33.230 lượt khách quốc tế, tăng 32%. Riêng Công ty du lịch dịch vụ Hội An đã đón gần 14.800 lượt khách lưu trú quốc tế, chiếm trên 44,5% tổng số lượt khách. Công suất sử dụng buồng phòng đạt bình quân trên 50%. Đặc biệt, khách sạn du lịch Công đoàn có công suất sử dụng phòng bình quân 92,54%. Thị xã cũng đã đón hơn 92.000 lượt khách đến tham quan các di tích văn hóa, lịch sử của Hội An, tăng 13,56% so với cùng kỳ. Doanh thu toàn ngành đạt 14,57 tỷ đồng, tăng 37,8% so với cùng kỳ năm trước.
Nguyễn Vân Thiêng – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 30(82)1999

Sự bùng nổ du lịch đe dọa các di sản của nhân loại

Tại nhiều nước châu Á, một thị trường du lịch tiềm tàng và có nhiều triển vọng bùng nổ trong tương lai, việc mở cửa các di sản của lịch sử như các đền đài, chùa miếu đã tồn tại hàng nghìn năm, trở thành nguồn thu nhập lớn từ các du khách. Tuy nhiên, chính việc khai thác quá mức này đang bị cảnh báo là có thể đe dọa đến chính sự tồn tại của các di sản, nếu không biết đầu tư trở lại để bảo tồn và nâng cấp các di sản. Theo ông Joseph Mclnemey, Giám đốc chấp hành Hiệp hội du lịch – lữ hành khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đến cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, du lịch sẽ trở thành ngành kinh tế hàng đầu của thế giới. Mỗi USD đầu tư cho du lịch có thể đem lại khoản lợi nhuận cao từ 10 đến 12 lần. Và đặc biệt du lịch sẽ tạo ra vô số việc làm, trực tiếp và gián tiếp cho người lao động, một vấn đề nan giải đối với cả các nước công nghiệp hóa và các nước đang phát triển.
Nếu châu Âu là thống lĩnh thị trường du lịch trong thế kỷ 20 với các nước là tiêu điểm của du khách như Pháp, Tây Ban Nha, Italia….thì sang thế kỷ 21, Trung Quốc với bề dày lịch sử nhiều nghìn năm, một nền văn minh rực rỡ còn phát triển trước cả nền văn minh của châu u, hay Ấn Độ với nền văn minh sông Hằng gắn với sự ra đời và phát triển Phật giáo, cũng như các nước ở Đông Nam Á đang trong quá trình công nghiệp hóa nhưng mang trong mình nhiều dấu tích lịch sử chưa được khám phá, sẽ là những địa điểm lý tưởng cho các du khách muốn tìm hiểu về lịch sử, về thiên nhiên cũng như những kỳ nghỉ sảng khoái trên các bãi biển nhiệt đới thơ mộng. Tiềm năng lớn nhất của các nước châu Á là bề dày lịch sử và thiên nhiên kỳ thú. Tuy nhiên việc khai thác thiếu kế hoạch và không đầu tư trở lại có thể làm cho nguồn tài nguyên kém hấp dẫn và có thể bị đe dọa.
Vạn Lý Trường Thành, Tử cấm thành của Trung Quốc, khu đền đá Taj Mahal của Ấn Độ, khu ruộng bậc thang có từ 3.000 năm trước của Philippine, Kỳ quan Angcor của Campuchia, Vịnh Hạ Long của Việt Nam, dãy núi Hy-ma-lay-a – “nóc nhà của thế giới”…..hiện đang bị báo động vì khai thác quá mức phục vụ cho du khách. UNESCO đã cảnh báo sẽ loại khu đền Angcor khỏi danh sách các di sản thế giới nếu nhà chức trách Campuchia không duy tu và bảo tồn tài nguyên quý giá này theo đúng yêu cầu đối với một di sản của nhân loại. Vùng biển ở Hạ Long cũng đã được cảnh báo là đang trong quá trình bị ô nhiễm. Chính phủ Nêpan đã phải dùng máy bay để dọn rác trên dãy Hy-ma-lay-a do các toán leo núi để lại. Chính phủ Ấn Độ đã đóng cửa hàng chục nhà máy là tác nhân gây ô nhiễm môi trường xung quanh Taj Mahal, có thể là nguy cơ trực tiếp làm hư hại kỳ quan thế giới này…
Ông Richar Englehardt, cố vấn văn hóa của UNESCO cho rằng: các kết quả nghiên cứu cho thấy cán cân sinh thái hiện rất mong manh xung quanh các di sản và nó có thể đổ vỡ bất cứ lúc nào do việc khai thác phục vụ du lịch. Ví dụ điển hình là tại khu ruộng bậc thang trồng lúa nước trên lưng chừng núi – kỳ quan thế giới ở miền Bắc Philippine, hiện nay do nhu cầu về dầu ăn tăng cao, nông dân ở đây đang chuyển việc trồng lúa sang trồng các loại cây có dầu có giá trị kinh tế cao hơn, song nó làm mất hết giá trị của khu ruộng lúa bậc thang trên độ cao hơn 1.500 mét so với mực nước biển. Sai lầm này có trách nhiệm của chính quyền sở tại.
Các chuyên gia cho rằng đã đến lúc ngành du lịch các nước phải quan tâm đầu tư bảo tồn các di sản đúng mức, nâng tầm quan trọng của nguồn tài nguyên này đối với du lịch và không được coi nhẹ hơn việc đầu tư xây dựng các khách sạn sang trọng, các khu vui chơi đắt tiền. Vì nếu không có các di sản, du lịch mất đi nguồn tài nguyên quý nhất, nguồn hứng thú số 1 của du khách trong tương lai.
Theo Hiệp hội du lịch châu Á – Thái Bình Dương, hiện nay, Sin-gapore là một điển hình trong việc hợp tác giữa nhà nước và khu vực tư nhân trong việc đầu tư bảo tồn các di sản của lịch sử, mà điển hình là bảo vệ các kiến trúc cổ, kết hợp hài hòa giữa các công trình xây dựng mới trong các khu bảo tồn.
Nguyễn Chiến – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 29(81)1999

Thanh Hóa quy hoạch Nhà bảo tàng và tu bổ xuống cấp các di tích lịch sử văn hoá

Thực hiện Quyết định số 1692/ VX – UBTH ngày 19/9/1996 của chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa quy định việc quản lý, bảo vệ, sử dụng, khai thác các di tích lịch sử văn hóa, danh thắng và lễ hội trên địa bàn tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu ngành văn hóa – thông tin quy hoạch xây dựng nhà bảo tàng mới, đáp ứng yêu cầu phản ánh được quá trình phát triển của lịch sử Thanh Hóa, làm rõ Thanh Hóa là một vùng văn hóa, văn hiến trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; chứng minh bằng các hiện vật thường xuyên cho nội dung trưng bày, thu gom các hiện vật do nhân dân tìm kiếm được hoặc đang cất giữ.
Ngành văn hóa – thông tin phải chủ động thống kê, khảo sát lại tất cả các di tích lịch sử – văn hóa, thắng cảnh; phân loại để phân cấp bảo vệ, tu bổ, tôn tạo trong 5 năm tới bằng các nguồn kinh phí của bộ Văn hóa – Thông tin, dự án xin kinh phí Trung ương hoặc tổ chức quốc tế, ngân sách tỉnh và do nhân dân đóng góp. Đặc biệt ưu tiên chống xuống cấp các di tích về danh nhân như: Khu di tích Lam Kinh, thành Nhà Hồ, đền Bà Triệu, đền thờ Lê Hoàn, Dương Đình Nghệ, Lê Văn Hưu…riêng nhà tưởng niệm Bác Hồ ở thành phố Thanh Hóa yêu cầu sở Văn hóa – Thông tin và Ủy ban nhân dân thành phố phải lập kế hoạch, dự án đầu tư và xây dựng xong trước ngày 19/5/2000.
Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu văn hóa – thông tin chỉ đạo, biên soạn ngay các nội dung giới thiệu ở các di tích; tổ chức đào tạo người thuyết minh: ngành giao thông – vận tải lập quy hoạch và xây dựng các tuyến giao thông đến các di tích danh thắng trọng điểm: ngành du lịch căn cứ vào quy hoạch các di tích danh thắng để phối hợp cùng ngành văn hóa – thông tin khai thác phục vụ công tác du lịch và bảo vệ di tích thắng cảnh.
Thành phố Hồ Chí Minh: Tổ chức Hội thảo “Hoạt động của ngành bảo tồn – bảo tàng toàn quốc kỷ niệm những ngày lễ lớn năm 2000”
Trong buổi hội thảo “hoạt động của ngành bảo tồn – bảo tàng toàn quốc kỷ niệm những ngày lễ lớn năm 2000” khai mạc sáng 20-9 tại dinh Thống Nhất (Thành phố Hồ Chí Minh). Cục Bảo tồn – bảo tàng đã đề nghị chọn ngày 23-11-2000 làm ngày di sản văn hóa Việt Nam và cho rằng ngay từ thời điểm này cần đầu tư chuẩn bị cho những hoạt động trong năm 2000 trên quy mô cả nước.
Cũng tại buổi hội thảo, PTS Lê Hồng Liêm – Giám đốc Sở văn hóa – thông tin Thành phố Hồ Chí Minh cho biết một cuộc tổng điều tra và lập danh mục các di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn thành phố sẽ được hoàn tất trong thời gian tới. Các công trình cho năm 2000 gồm: xây dựng 400 ấp và khu phố văn hóa, 2000 công sở, đơn vị, văn minh – sạch đẹp – an toàn; xây dựng khu tượng đài Thống Nhất tại công viên 23-9 và tầng hầm Bến Dược (Củ Chi); khu tưởng niệm các Vua Hùng tại công viên Lịch sử văn hóa (Quận 9), nhóm tượng Ngã ba Giồng; khởi công phục chế chợ Bến Thành theo đúng kiến trúc cổ; xây dựng nhà tưởng niệm cụ Nguyễn An Ninh.
Khách sạn Datraco Datraco Hotel
Khách sạn Datraco nằm tại trung tâm thành phố Đà Nẵng, gần sân bay, bãi biển, thuận tiện cho việc đi lại, giao dịch, nghỉ ngơi của quí khách.
Khách sạn được xây dựng với 52 phòng, trang bị tiện nghi hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế, có hai hệ thống thang máy, bãi đậu xe rộng rãi thuận lợi.
Khách sạn có nhà hàng rộng rãi, thoáng mát sẽ làm hài lòng quý khách với các món ăn đặc sản Âu – Á.
Ngoài ra Datraco còn có các dịch vụ như: tắm hơi, xoa bóp, karaoke, dancing, quầy thu đổi ngoại tệ; mạng lưới thông tin hiện đại, Tel, Telex, Fax, Anten Parabol phục vụ quý khách 24 giờ trong ngày.
Cùng với đội ngũ nhân viên đã qua đào tạo thông nghiệp vụ, giàu lòng mến khách, Datraco sẽ làm quý khách hài lòng và cảm thấy ấm áp như ở trong ngôi nhà thân yêu của mình.
Tuần Du lịch – Số 39(91) 27/9 -4/10/1999

Mốt tóc chim chào mào

“Những con chim hài hước” đó là kiểu tóc có một không hai do ban nhạc “Cow boys” của phần lan sáng tạo. Ban nhạc có 10 thành viên trẻ này chưa có tiếng vang gì ở phần trình diễn nhạc, nhưng xem ra mốt tóc đã gây được ấn tượng. Đã có nhiều chàng trai, cô gái “chơi” mốt tóc này khi đi trên đường phố.
Quảng Bình: tiến hành khảo sát hang Khô
Vừa qua Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Bình đã phối hợp với Cục Bảo tồn – Bảo tàng (Bộ Văn hoá Thông tin) tiến hành khảo sát hang Khô (còn đuọc gọi là hang Khâm Sứ) nhằm tiến tới lập dự án đưa vào khai thác. Hang Khô nằm cách động Phong Nha 300m và có chiều dài 900m, nằm ở lưng chừng núi. Hang Khô có nhiều ngách với nhiều thạch nhũ tuyệt đẹp vẫn còn ở dạng nguyên sơ.
Dàn nhạc Giao hưởng Nhạc viện Hà Nội tham gia liên hoan âm nhạc châu Á
Từ ngày 1 đến 4-10-1999, Dàn nhạc Giao hưởng Nhạc viện Hà Nội sẽ cùng với các đồng nghiệp Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan, Mông Cổ… tham gia Liên hoan âm nhạc châu Á tổ chức tại Tokyo (Nhật Bản).
Tham gia trong đoàn Dàn nhạc Giao hưởng Nhạc viện Hà Nội còn có Nhạc trưởng Hikotaro Yazaki và nghệ sĩ violon Việt Nam đang sông tại Pháp: Stephan Trần Ngọc. Được ban tổ chức liên hoan tin cậy, Dàn nhạc Giao hưởng Nhạc viện Hà Nội sẽ biểu diễn bản giao hưởng số 5 của nhạc sĩ thiên tài P. Tchaikosky. Đây là một tác phẩm hoành tráng, đòi hỏi trình độ biểu diễn của những Dàn nhạc có đẳng cấp cao.
Khu văn hoá Đầm Sen (Thành phố Hồ Chí Minh) có thêm nhiều công trình mới
Với 5 tỷ đồng vốn của công ty và cán bộ công nhân viên công ty Du lịch và Dịch vụ Phú Thọ, mới đây khu Văn hoá Đầm Sen Thành phố Hồ Chí Minh, đã khách thành và đưa vào hoạt động các công trình mới, đó là: Vườn phong lan, công trình đu quay đứng và nhà thi đấu các môn cầu lông, bóng bàn đạt tiêu chuẩn cao.
Được biết, công trình Vườn phong lan có diện tích trên 3000m2 được trồng trên 10.000 cây phong lan các loại, trong đó có nhiều loại quý hiếm có nguồn gốc từ nước ngoài do các kỹ sư và nghệ nhân trong nước lai tạo. Với thiết bị hiện đại, an toàn và cao tới 60m, công trình đu quay đứng trong một lúc có thể phục vụ cho hàng trăm khách tham quan…
Các công trình nói trên được tạo ra trong nỗ lực thu hút ngày càng đông khách đến vui chơi và hoạt động văn hoá thể thao tại khu Văn hoá Đầm Sen.
Đ.T – Tuần Du lịch – Số 39(91) 27/9 -4/10/1999