Phước Kiều, làng đúc đồng Quảng Nam nổi tiếng

Đi dọc quốc lộ 1A qua làng Phước Kiều Quảng Nam, bao giờ ta cũng gặp chừng 20 điểm bán đồ đồng mới tinh, bày tràn ra cả đường nhựa, sáng chói. Đủ các thứ đồ đồng như chuông, lư, đinh, tam sự, ngũ sự… Đặc biệt nhiều hơn cả là làng chiêng và cồng. Một lần tôi đã xuống xe đò dừng lại để ngắm cho sướng mắt. Đây chính là địa phân làng Phước Kiều, làn đúc đồ đồng nổi tiếng từ xưa. Chỗ bán ở ngoài đường, còn trong làng mới là lò đúc đồng. Bây giờ đồ đồng đắt khách vì người ta thích thờ tự theo kiểu xưa. Các loại chiêng rất được người dân tộc, thậm chí người Tây du lịch thích thú. Làng Phước Kiều có nghề đúc đồng từ mấy trăm năm trước, từ thời Hội An là thương cảng buôn bán quốc tế lớn. Các vua thời Nguyễn đã điều động thợ Phước Kiều ra Huế cùng với thợ Phường Đúc đúc các vũ khí, đồ dùng, đồ thờ cúng như chuông, các bô lư và binh lễ, lò trầm, cây đèn, lọ hoa, các đồ mỹ nghệ tinh xảo chọ theo mẫu Trung Quốc như đỉnh, cốc, nồi, bình vôi, ly… Đặc biệt là các loại chiêng, cồng làm nên âm thanh nền văn hóa đặc trưng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đều được người thợ Phước Kiều đúc nên. Cồng là loại nhạc cụ có núm, chiêng không có núm. Chiêng để đi giai điệu cồng để giữ nhịp. Các bộ lạc, bản làng hay gia đình các dân tộc Tây Nguyên đều đi đặt đúc những bộ cồng chiêng cho mình, mỗi bộ ba, bốn hay sáu chiêng, 3 cồng hoặc nhiều hơn. Cồng chiêng coi như vật gia bảo, hàng chục trâu không đổi. Khi có lễ hội như Tết đâm trâu, lễ cơm mới, bỏ mả. … người Tây Nguyên mới tấu lên nhạc cồng chiêng. Người thợ Phước Kiều được đặt hàng nhiều cồng chiêng là do họ chế tạo cồng chiêng đúng âm thanh mà gia chủ đặt các chiêng trong một bộ âm thanh phải cùng giọng mới hòa nhau được. Nhiều vùng miền núi như A Sao, A Lưới – Thừa Thiên Huế, Trà My, Hiên, giằng – Quảng Nam, Trà Bồng – Quảng Ngãi… đồng bào các dân tộc Tà Ôi, Cà Tu, Vân Kiều… cũng lặn lôi đến Phước Kiều đặt làm chiêng, cồng. Nhiều nhà thờ họ người kinh cũng đi Phước Kiều mua chiêng dùng trong tế lễ, đám ma… Chiêng Phước Kiều sở dĩ ăn khách là bởi tiếng vang đặc sắc của nói, người dân gọi nôm na là tiếng thụng oang. Có nghĩa là khi gõ dùi vào chiêng ta nghe tiếng chiêng vang lên dài dài gọi là tiếng thụng, sau đó chiêng bỗng tự động phát ra âm khác cao hơn, vang hơn như lay gọi, như tiếng vọng (tiếng oang). Bí quyết để làm nên âm thanh “thụng oang” trong một lần gõ ấy là bí mật gia truyền, chỉ có người Phước Kiều mới biết. Các lò đúc đồng Phước Kiều sản xuất bằng thủ công gồm các thứ khuôn (khuôn ngoài và khuôn trong cốt). Khuôn được nung trong lò nung. Sau khi được khuôn rồi, đồng nấu lỏng, thêm các chất phụ gia kỹ thuật sau đó rót vào khuôn đúc. Tiếp theo là dũa mài, gõ, làm bóng để cho sản phẩm đẹp, nếu là chiêng thì âm thanh phải đúng âm Phước Kiều. Một làng nghề từ mấy trăm năm vẫn tấp nập đắt khách quả là quý giá.
Ngô Minh – Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm (3(107))2000.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.